Europa (UE / Wielka Brytania)

W odpowiedzi na Europejską Inicjatywę Obywatelską (ECI) "Koniec epoki klatkowej” zapoczątkowaną i koordynowaną przez Compassion, pod którą podpisało się ponad 1,4 miliona osób, w czerwcu 2021 r. Komisja Europejska zobowiązała się do opublikowania do końca 2023 roku projektów wniosków legislacyjnych dotyczących wprowadzenia zakazu klatek dla wszystkich gatunków zwierząt hodowlanych w UE. Wydaje się jednak, że obiecana reforma legislacyjna utknęła w martwym punkcie, pomimo wyników najnowszego Eurobarometru na temat dobrostanu zwierząt pokazującego, że 91% Europejczyków uważa ochronę dobrostanu zwierząt hodowlanych za ważną kwestię, a 84% twierdzi, że zwierzęta te powinny być lepiej chronione niż obecnie (europa.eu). Dlatego ważniejsze niż kiedykolwiek jest kontynuowanie zmian na rzecz zwierząt w Europie za pomocą dobrowolnych standardów w oczekiwaniu na wprowadzenie standardów w ramach nowego ustawodawstwa. Na rynku UE przodującym pod kątem chowu bezklatkowego 60,3% kur niosek jest hodowanych w systemach bezklatkowych (agriculture.ec.europa.eu). Chociaż jaja z chowu bezklatkowego są powszechne w Europie, na pewnych rynkach przejście na systemy bezklatkowe pozostaje wyzwaniem. Poświęcamy poniżej więcej uwagi dwom z tych rynków, Polsce i Hiszpanii, gdzie przejście na humanitarną produkcję jaj ciągle postępuje, ale rynki te pozostają w tyle za resztą Europy.

Polska

Polska jest ważnym uczestnikiem europejskiego rynku jaj z produkcją wynoszącą 7,9% łącznej liczby jaj w 2022 r. i jest szóstym co do wielkości producentem po Francji, Niemczech, Hiszpanii, Włoszech i Holandii. Polska jest również drugim co do wielkości eksporterem jaj w UE (po Holandii), realizującym 17,9% całkowitego eksportu UE w 2022 roku. (Eurostat, 2022)

Najpowszechniejszy system produkcji w Polsce nadal stanowią systemy klatkowe, chociaż odsetek kur trzymanych w klatkach stopniowo spada, z 81% w 2020 r. do 71,8% w 2022 r. W 2022 r. 21,3% kur niosek trzymano w systemach chowu ściółkowego, 6,2% w systemach chowu na wolnym wybiegu, a 0,7% w systemach ekologicznych (agriculture.ec.europa.eu).

Wojna między Rosją a Ukrainą w latach 2022-2023 wywarła niekorzystny wpływ na przechodzenie na chów bezklatkowy. Podwyżki cen energii oraz rosnące koszty nawozów i pasz wpłynęły na rynek stając się przeszkodą w realizacji nowych inwestycji w systemy bezklatkowe.

Produkcja jaj w chowie ściółkowym jest o ok. 20% (na wolnym wybiegu o ok. 30%) droższa niż produkcja w chowie klatkowym Przy niskich cenach rynkowych mogą się pojawić "dopłaty do dobrostanu" w produkcji jaj. Jednak podczas poważnych kryzysów, takich jak wojna na Ukrainie w 2022/2023 r., opłacalność produkcji jaj w systemach bezklatkowych spada w porównaniu z systemami klatkowymi ze względu na rosnące koszty.

Całkowity koszt przejścia z produkcji klatkowej na produkcję ściółkową (woliery) szacuje się na kwotę od 1,7 mld (

Pozostałe przeszkody spowalniające przejście na produkcję bezklatkową w Polsce w ciągu ostatnich 2 lat obejmują (bestpracticehens.eu)

Import tanich jaj od kur o niskim poziomie dobrostanu (z chowu klatkowego) z Ukrainy dopuszczony na preferencyjnych warunkach na rynek UE.
Brak wsparcia rządowego i skomplikowane procedury prawne w Polsce.
Niewystarczająca edukacja w zakresie wdrażania systemów lepszego dobrostanu, co spowodowało, że rolnicy, którzy przeszli na systemy ściółkowe lub wolnowybiegowe, doświadczają trudności z wdrożeniem tych systemów (brak synchronizacji systemów hodowli i produkcji, brak odpowiedniego zaprojektowania gospodarstw, brak przeszkolenia personelu).
Brak ustawodawstwa UE wspierającego produkcję bezklatkową, które zapewniłoby jasny kierunek i stabilne perspektywy dla branży, a także stworzyłoby równe szanse i chroniło rynek UE przed tanimi jajami z chowu klatkowego z innych krajów.

Pomimo tych trudności, cieszymy się z postępów w realizacji zobowiązań w branży. Wiodące sieci detaliczne Biedronka, Kaufland, Carrefour, Lidl, Auchan, Żabka, Aldi, Netto i Schiever podjęli kilka lat temu zobowiązania dotyczące jaj z chowu bezklatkowego i stale składają sprawozdania o postępach rok do roku.

Firmy te zasługują na uznanie, ponieważ niektóre z nich nie tylko osiągnęły swoje cele 100% jaj świeżych z chowu bezklatkowego, ale także rozszerzyły swoje zobowiązania na wszystkie produkty zawierające jaja sprzedawane pod ich własnymi markami: Biedronka (realizacja w 100%), Lidl Polska (postęp 95%), Carrefour (postęp 73%), Aldi (postęp 74%) i Żabka (cel wyznaczony, postęp nieznany).

W tych trudnych czasach Polska robi duże postępy w przechodzeniu na chów bezklatkowy, a miliony kur niosek korzystają z lepszych warunków dobrostanu.

Hiszpania

W Hiszpanii produkcja jaj bezklatkowych wzrosła o 15% w ciągu ostatniego roku, stanowiąc obecnie 36% całkowitej ilości sprzedawanych jaj. Liczba kur hodowanych w systemach bezklatkowych wzrosła o 18% do 14,86 miliona kur, co oznacza, że kolejne 2,3 miliona ptaków jest hodowanych w systemach bezklatkowych.

Odsetek kur trzymanych w klatkach w Hiszpanii pozostaje wysoki na poziomie 68,6% krajowego stada, ustępując jedynie Polsce, pomimo najwyższego odnotowanego spadku rok do roku.

Różne podmioty zaangażowane w branżę jajczarską zgłosiły trudności w osiąganiu postępów w realizacji zobowiązań dotyczących chowu bezklatkowego w związku z kilkoma kwestiami/czynnikami. Na przykład Producenci Żywności zgłaszają następujące problemy:

Brakuje jaj z chowu bezklatkowego, a te dostępne są drogie. Oznacza to, że używanie tych jaj do podstawowych produktów, takich jak herbatniki, ciastka, płatki śniadaniowe itp. jest nieopłacalne dla produktów własnej marki.
Nie występował popyt na jaja z chowu bezklatkowego od osób trzecich (np. Sieci Detalicznych), co doprowadziło do sytuacji, w której Producenci Jaj nie są chętni, by inwestować w systemy bezklatkowe
Duża część hiszpańskiej produkcji jest eksportowana do krajów rozwijających się, gdzie rynek jaj z chowu bezklatkowego jest znacznie mniejszy.

Główne Sieci Detaliczne w Hiszpanii już podjęły zobowiązania dotyczące chowu bezklatkowego. Lidl, Alcampo i Grupo Avicola osiągnęły już 100% wypełnienie zobowiązań, a wiele innych firm, takich jak Carrefour, Mercadona, Grupo DIA, Eroski i MAKRO podjęło zobowiązania i zgłasza postępy.

Zobowiązania te wynikają z rosnącej świadomości hiszpańskich konsumentów dotyczącej pochodzenia ich żywności i wsparcia dla produkcji bezklatkowej.